De vrouwelijke kat of poes ondergaat hormonale veranderingen waardoor ze zeer specifieke gedragingen begint te vertonen, die de kans op bevruchting vergroten. In de volksmond spreken we van een krolse kat.

Baasjes die (nog) niet vertrouwd zijn met dit gedrag kunnen zich een bult schrikken en in paniek de dierenarts bellen. De kat is immers zichzelf niet meer en het baasje maakt zich zorgen dat er iets aan de hand is.

De meeste diersoorten kennen jaarlijks een aantal periodes waarin er meer gepaard wordt dan in andere tijden. De wetenschappelijke benaming voor deze periode is de oestrus, beter bekend als paartijd of paarseizoen.

Ook bij onze (intacte) huiskat zijn er jaarlijks paartijden waarin de poes seksueel actief en vruchtbaar is.

Gelukkig is het gedrag dat de krolse kat vertoont honderd procent natuurlijk en slechts van tijdelijke aard. Wanneer de krolse kat echter niet bevrucht kan worden, omdat de eigenaar haar binnenshuis houdt, kan de sfeer in huis door deze gedragingen snel een dieptepunt bereiken.

Poezen die gecastreerd worden, wat overigens altijd zou moeten gebeuren tenzij je een fokker bent, hebben geen last meer van krolsheid. Een castratie is niet alleen wenselijk om overpopulatie tegen te gaan, maar ook een goed idee om jezelf en je kat wat rust te gunnen.

Gedragingen van een krolse kat

Katten die krols zijn vertonen heel specifieke gedragingen die gemakkelijk te herkennen zijn. Een poes zal in haar vruchtbare periode gedrag vertonen dat volledig in het teken staat van de bevruchting.

Het gedrag is puur instinctief en de krolse kat heeft dit op geen enkel moment onder controle. Als baasje kan het moeilijk zijn om met je krolse kat om te gaan tijdens deze periode, omdat zij duidelijk zichzelf niet meer is.

Onthoud ten allen tijde dat het geen zin heeft om boos te worden op jouw krolse kat. Zij vertoont gewoon natuurlijk gedrag en kiest hier zelf niet voor.

  • Een krolse kat vraagt opvallend meer aandacht dan gewoonlijk. Zij zoekt meer lichamelijk contact dan gewoonlijk en zal dus meer bij je op schoot komen en kopjes geven of langs je been schuren. Ook de meubels moeten er vaak aan geloven. De poes schuurt langs zetels, tafelpoten en deurstijlen en vlijt zich meermaals per dag neer op de grond. Hierbij rolt ze zich dikwijls enthousiast van de ene op de andere zij.
  • De krolse kat is opvallend rusteloos. Een poes die anders zeer rustig is en veel slaapt, zal nu minder snel een slaapplekje lijken te vinden waar ze zich tevreden mee stelt. Het warme dekentje in de zetel of het favoriete platform van de krabpaal volstaan plots niet meer. Een krolse kat loopt vaak onrustig door het huis en springt regelmatig op de vensterbank om te kijken wat er buiten gaande is.
  • Het is typisch voor de krolse kat om de zogenaamde paringshouding aan te nemen. Daarbij zakt ze door haar voorpoten terwijl haar achterwerk als het ware omhoog steekt en soms ‘waggelt’. Ze doet dit ook wanneer je haar rug, en voornamelijk de achterkant van haar rug nabij de staart, aait. Sommige krolse katten kunnen zo krols zijn dat ze hele dagen lang in deze houding over de vloer kruipen.
  • De vulva van de krolse kat kan gezwollen zijn tijdens deze periode. Het gaat slechts om een lichte zwelling die nauwelijks zichtbaar is. Toch kan de kat er  wat hinder van ondervinden. De zwelling is onaangenaam en kan ervoor zorgen dat je kat zich meer dan gewoonlijk wast in dit gebied. Opmerking: indien je kat zich veelvuldig aan de vulva wast en je vrijwel zeker weet dat ze niet krols is, dan kan er een medische oorzaak aan de basis liggen. Neem in zulk geval zo snel mogelijk contact op met de dierenarts.
  • Krolse poezen kunnen druppels urine achterlaten in huis. Net zoals bij niet-gecastreerde of intacte katers, kunnen krolse kattinnen sterk ruikende geconcentreerde urine achterlaten. De krolse kat tracht hiermee de aandacht van een kater te trekken, die zeer goed weet wat de geur van de urine betekent.
  • Een krolse kat zal heel wat pogingen ondernemen om naar buiten te gaan, zelfs wanneer ze een binnenkat is die normaal gezien niet erg veel interesse toont voor de buitenwereld. De krolse kat weet instinctief dat er buitenshuis heel wat gewillige katers rondhuppelen. Je zal haar dan ook vaak bij de deur of het raam aantreffen, in de hoop naar buiten te kunnen glippen.
  • Eén van de meest typische (en storende) gedragingen van de krolse kat is het veelvuldig en luid miauwen. Zelfs de poes die zich normaal niet vaak laat horen, zal nu van ’s morgens tot ’s avonds miauwen en kirren. Ze laat hierbij soms ‘nieuwe’ geluiden horen die je niet meteen herkent. Als je in een buurt woont waar veel katten aanwezig zijn dan kan dat weleens tot een heus kattenconcert leiden. De katers, eveneens bronstig tijdens het paarseizoen, reageren immers maar al te graag op het poezengemiauw.

Hoewel het niet altijd even leuk is om een krolse kat in huis te hebben, valt er weinig te doen aan de situatie. Als je kat er erg van heeft en de situatie onhoudbaar wordt, kan je raad vragen aan je dierenarts.

De dierenarts kan overwegen om de poezenpil te gaan geven. Deze mag echter niet toegediend worden tijdens de krolsheid, maar je zou de poezenpil daarna kunnen beginnen geven om een volgende krolse periode te voorkomen.

Veel dierenartsen zijn echter terecht tegen het gebruik van de pil. Deze verhoogt immers de kans op ernstige aandoeningen zoals melkkliertumoren, suikerziekte en baarmoederontsteking.

Lijkt jouw krolse kat (of jouw gezin) erg veel last te hebben van de krolsheid, dan kan je proberen om Feliway te kopen. Feliway steek je in het stopcontact, waarna het artificiële feromonen verspreidt die een kalmerend effect hebben op katten.

De paartijd van de poes

Poezen die niet gesteriliseerd zijn worden ook wel Queen genoemd. Dit betekent dat ze vruchtbaar zijn en dus in staat zijn om een nest kittens te krijgen.

Ruim gerekend wordt een poes vruchtbaar tussen de leeftijd van 4 en 12 maanden, waarbij 4 maanden erg jong is en 12 maanden aan de late kant. Bepaalde rassen worden vroeger vruchtbaar dan andere rassen. Over het algemeen worden kortharige rassen op jongere leeftijd vruchtbaar dan langharige rassen.

Een poes kan in principe het hele jaar door drachtig worden, maar enkel wanneer ze krols is laat ze een kater toe om haar te dekken. Doorgaans wordt een poes krols in de lente of in het najaar.

De lente en zomer kennen langere dagen en zijn veiliger om kittens op de wereld te zetten dan de wintermaanden, waardoor een poes dus eerder in de lente dan in de herfst drachtig zal worden. Een krolse periode duurt ongeveer 5 tot 10 dagen.

Wordt de poes niet gedekt, dan kan ze zelfs meerdere keren krols worden met slechts korte tussenpozen van enkele weken.

Poezen die enkel binnenshuis leven ‘weten’ soms niet wanneer het paringsseizoen voor hen is aangebroken. Zo kunnen zij zelfs tijdens de wintermaanden krols worden, omdat ze het kunstlicht in huis verwarren met natuurlijk daglicht.

Zij worden eigenlijk onbewust een beetje voor de gek gehouden door hun baasje, die ook ’s avonds laat het licht laat branden in huis. De kat denkt dan ten onrechte dat de dagen lang zijn en dat het lente of zomer is.

Krolse katten lokken bronstige katers door een specifieke geur te verspreiden. Omgekeerd zullen katers tijdens de paartijd gewillige poezen lokken door te sproeien en op die manier een aanlokkelijk (voor een poes althans) geurpad achter te laten.

De voordelen van sterilisatie/castratie

sterilisatie kat

Voor de volledigheid maken we graag eerst het verschil duidelijk tussen de termen sterilisatie en castratie. Vaak wordt de term sterilisatie gebruikt wanneer men het heeft over ‘het onvruchtbaar maken’ van een kattin. Castratie wordt gebruikt wanneer men het heeft over het onvruchtbaar maken van een kater.

Echter, de termen mogen in principe niet op deze manier worden gebruikt. In feite duidt het gebruik van de termen geen verschil in geslacht aan, maar een verschil in de aard van de operatie.

Castratie betekent eenvoudigweg het wegnemen van de geslachtsorganen, terwijl sterilisatie inhoudt dat het dier (mannelijk of vrouwelijk) onvruchtbaar wordt gemaakt, waarbij de geslachtsorganen wel nog intact blijven.

Concreet betekent dit dat men bij katers de zaadleiders en bij kattinnen de eileiders onderbreekt. Dit zorgt wel voor onvruchtbaarheid, maar het krolse (poes) of bronstige (kater) gedrag verdwijnt niet.

Laat dat nu net één van de voornaamste redenen zijn waarom eigenaars hun kat laten opereren. In de praktijk worden katten dan ook zelden gesteriliseerd en in principe altijd gecastreerd.

In België is het sinds september 2014 verplicht om kittens te laten steriliseren, ook indien het gaat om een nestje bij een particulier of niet-fokker thuis. Hiermee wil men het aantal zwerfkatten en katten die in een asiel worden achtergelaten inperken.

Het castreren (een stapje verder dan steriliseren dus) heeft echter nog veel andere voordelen voor een poes. Een poes wordt doorgaans gecastreerd wanneer ze ongeveer 6 maanden oud is.

Castratie gebeurt best nog voor de eerste krolsheid en houdt in dat de eierstokken van de kat worden verwijderd. Wanneer de baarmoeder afwijkingen vertoont wordt ook deze verwijderd.

Castratie heeft enkele zeer belangrijke voordelen voor de poes:

  • De poes wordt niet meer (of minder) krols. Dit houdt voordelen in voor zowel de poes zelf als de baasjes. De kat heeft geen last meer van die frustrerende periodes meerdere keren per jaar en baasjes hoeven geen plasjes meer op te kuisen en naar het klagende gejank van katlief te luisteren.
  • De kat kan geen kittens meer krijgen. Heel erg lief zo’n nestje, maar onthoud dat de katjes wel allemaal een goede thuis moeten vinden en daar ben je jammer genoeg nooit zeker van.
  • Onderzoek heeft aangetoond dat castratie de kans op melkkliertumoren drastisch vermindert. Wanneer de poes nog voor de eerste krolsheid gecastreerd wordt is de kans op deze gezwellen zelfs zo goed als nihil. Het voorkomen van melkkliertumoren bij de poes is belangrijk, omdat deze bijna altijd kwaadaardig zijn en de prognose slecht is.
  • Krolsheid zorgt voor een verandering in de hormonenhuishouding van de poes, doordat het lichaam zich voorbereidt op een zwangerschap. Bij meerdere krolse periodes na elkaar, die niet worden beantwoord met een zwangerschap, kan er zich vocht ophopen in de baarmoeder. Dit vocht kan voor een baarmoederontsteking zorgen. Gecastreerde poezen worden niet meer krols, waardoor ook hun kans op zo’n baarmoederontsteking zeer klein wordt.

Een nadeel, en overigens ongeveer het enige nadeel van castratie, is dat de poes dikker wordt. Door een verandering in de hormonenhuishouding van de kat begint zij (dit geldt trouwens ook voor katers) vrijwel onmiddellijk na de operatie al meer te eten dan voorheen.

Het is dan ook zeer belangrijk om over te schakelen op een voeding die minder calorieën bevat en je kat meer te laten bewegen! Overgewicht houdt immers ook weer belangrijke gevaren in voor de gezondheid van je kat.

Heb je een kat die nooit buiten gaat, dan zou je kunnen overwegen om je kat niet te laten castreren. Weet dan wel dat de kat krolse periodes zal blijven doormaken en de kans op het ontstaan van melkkliertumoren op latere leeftijd en baarmoederontsteking blijft bestaan.

Ook een krolse kat in huis? Laat ons weten welk gedrag jouw kat vertoont en welk effect het heeft op jou. We horen het graag!